مسيح ذبيحى

20

استرآبادنامه ( سه سفرنامه ، وقفنامه وسرگذشت ) ( فارسى )

تلگرافخانه در سردر عالى قاپو واقع و مشتمل بر سه اطاق و دو ايوان از يك طرف به ميدان توپخانه و از طرف ديگر به حياط ديوانخانه منظر دارد . انبار ذخيرهء مباركه در داخل ديوانخانه در جنبتين عالى قاپو واقعست . حياط ديوانخانه شباهت تامّى به ديوانخانهء دار الخلافه [ دارد ] و ايوان رفيع و اطاقهاى تحتانى و فوقانيش به عينه به ايوان تخت مرمر مىنمايد . ستونهاى اين ايوان از چوب چنار و به شكل هشت است و سنگهاى ازاره از سنگ مرمر و نقّاشى است . / 25 / باغچه‌اى در پشت ديوانخانه است كه از آنجا به عمارات كلاه فرنگى و ديوانخانه ديگر و حياط نارنجستان و عمارت سليمانخانى و اصطبل مىرود . اين عمارات تماما مسكون و معمورند و جناب علاء الدّوله تعميرى بسزا در زمان حكومتشان كرده‌اند . عمارت كلاه فرنگى كه از بناى مرحوم سليمان خان صاحب اختيار بود حضرت و الا شاهزاده حاجى سيف الدّوله بعضى تصرّفات فرموده و توسعه از دو سمت در اطاقهاى تحتانى و فوقانى داده و دو اطاق تحتانى و فوقانى بنا و متّصل به آنها نمودند و امروز مانند قصور جديد عالى است و حمّام مختصرى هم مرحوم شاهزاده جهانسوز ميرزا امير تومان در سمت شرقى همين باغ كلاه فرنگى ساخته‌اند كه امروز جهت حكام داير است و از آب اتّصالى كلاه فرنگى مشروب مىشود . گذشته از ابنيهء دولتى باغ و عمارت قونسولگرى است كه در محلهء نعلبندان واقع [ است ] و سابقا متعلّق به حضرت اشرف آقاى سپهسالار اعظم بود . اين عمارت مشتمل بر تحتانى و فوقانى و نظير ابنيه و قصور ممتاز جديده است . باغ معروف به كارگذارى كه موقوفه و متعلّق به ورثهء حاجى محمد تقى خان است بناى قابلى ندارد . باغ آب اتصالى دارد . ديگر باغ و عمارت ميرزا جعفر خان منشى قونسولگرى است كه به وضع جديد ساخته شده ، و از اين قبيل بنا بسيار است . دكاكين شهر استرآباد تقريبا داراى پانصد باب دكان متفرّق است ، ولى وضع اصناف آنجا مثل دار الخلافه منظّم و مرتّب نيست كه هر كس داد و ستد معينى داشته باشد . محل بيع و شراى تركمان و اطراف ولايتى است . / 26 /